EBM koncentruje się na racjonalnym podejściu, wykorzystując dane i wiedzę do planowania działań. Pozwala to przewidywać zagrożenia i przygotowywać się na nie. Przykładem jest wdrażanie planów zarządzania kryzysowego na podstawie wcześniejszych katastrof, takich jak powodzie, czy inwestowanie w edukację, by przeciwdziałać dezinformacji. Wydaje się to bardzo naukowe, ale zapewniam, ze jest to na wskroś praktyczne, o czym poniżej.
Działania podejmowane bez dowodów często prowadzą do paniki i marnotrawienia zasobów. Przykładem może być nadmierne inwestowanie w ochronę przed wyimaginowanym wrogiem, ignorując realne zagrożenia, jak powodzie czy choroby. Tego rodzaju zarządzanie jest reaktywne, chaotyczne i krótkowzroczne.
W Polsce głośne ataki terrorystyczne przeprowadzili, lub byli bliscy tego – student oraz wykładowca akademicki z Krakowa – osoby nie związane z islamem.
Strach często wynika z narracji, która jest nam narzucona. Współczesny świat karmi nas lękami, a jednym z nich jest podejrzliwość wobec różnych wyznań religijnych. Zniknięcie Izabeli P. na autostradzie A4 stało się sensacją, o której (rzekomo) żyła cała Polska. Mam uwierzyć, że ta sama Polska buduje swoje opinie na uprzedzeniach, emocjach, stereotypach i tendencyjnych artykułach jednej agencji prasowej, które jak kalka powielają się w jej mediach analogowych i cyfrowych?
Jednak czy zawsze to, czego się boimy, ma pokrycie w rzeczywistości?
Strach i manipulacja emocjami często prowadzą do nieprzemyślanych działań, które mogą mieć negatywne konsekwencje dla społeczeństwa. W zarządzaniu, szczególnie w sytuacjach kryzysowych, kluczowe jest podejmowanie decyzji opartych na dowodach (Evidence-Based Management, EBM). Tabela poniżej przedstawia różnice między działaniami opartymi na emocjach a racjonalnym, dowodowym podejściem. Dodatkowo, podano konkretne przykłady, które ukazują skutki obu sposobów zarządzania.
| Działanie bez dowodów | Zarządzanie oparte na dowodach | Przykłady |
|---|---|---|
| Decyzje oparte na emocjach, opiniach lub uprzedzeniach. | Decyzje podejmowane w oparciu o dane, analizy i sprawdzone informacje. |
🔴 Obwinianie migrantów za wzrost przestępczości bez analizy danych. ✅ Oparcie polityki migracyjnej na statystykach przestępczości. |
| Selektywny dobór danych, które pasują do narzucanej narracji. | Storytelling opiera się na analizie danych i faktów. |
🔴 Firma zdecyduje się pominąć dane dotyczące negatywnych opinii klientów, aby w swojej narracji skupić się tylko na pozytywnych wynikach i stworzyć fałszywy obraz sukcesu. ✅ Firma zbiera dane dotyczące satysfakcji klientów i wykorzystuje je do poprawy swoich usług. Na podstawie rzetelnych danych, przedstawiają raporty o tym, jak różne działania wpływają na zadowolenie klientów i jakie zmiany są najskuteczniejsze. |
| Ignorowanie potencjalnych zagrożeń, np. klęsk żywiołowych, zamieszek. | Przewidywanie ryzyk na podstawie modeli i doświadczeń z przeszłości. |
🔴 Brak zabezpieczeń przeciwpowodziowych w obszarach zagrożonych. ✅ Budowa wałów na podstawie map ryzyka powodziowego. |
| Powielanie narracji medialnych bez weryfikacji ich prawdziwości. | Weryfikacja informacji i odrzucanie niesprawdzonych źródeł. |
🔴 Wierzenie w teorie spiskowe o lub wywiady z „byłymi" członkami danej organizacji. ✅ Weryfikacja, analiza, sięganie do oficjalnych kanałów danych organizacji. |
| Reagowanie na strach społeczny (np. obwinianie konkretnych grup). | Tworzenie strategii komunikacji w celu redukcji paniki i strachu. |
🔴 Izolowanie migrantów w społecznościach lokalnych. ✅ Edukacyjne kampanie integracyjne ukazujące fakty i korzyści z różnorodności. |
| Brak planów kryzysowych lub opieranie ich na spekulacjach. | Tworzenie i wdrażanie planów na podstawie analizy danych i scenariuszy. |
🔴 Brak procedur w razie masowej epidemii. ✅ Opracowanie planu pandemii na podstawie doświadczeń COVID-19. |
| Nieprzemyślane alokowanie zasobów w odpowiedzi na bieżące emocje. | Efektywne zarządzanie zasobami w oparciu o priorytety i dowody. |
🔴 Przeznaczenie ogromnych funduszy na walkę z „wyimaginowanym wrogiem". ✅ Inwestowanie w infrastrukturę obronną, zdrowotną i edukację. |
| Podejmowanie działań krótkowzrocznych, bez uwzględnienia skutków długoterminowych. | Wdrażanie rozwiązań przemyślanych i trwałych, zgodnych z dowodami. |
🔴 Wprowadzenie surowych ograniczeń bez konsultacji społecznych, co wywołuje zamieszki. ✅ Zorganizowanie konsultacji w sprawie zmian politycznych, aby zyskać społeczne poparcie. |
Czy zatem nie powinniśmy bardziej krytycznie podchodzić do tego, kto i dlaczego próbuje wywołać w nas strach? W wykładzie pt. Bezpiecznie już było gen. Roman Polko mówi o współczesnych zagrożeniach, bezpieczeństwie i mechanizmach strachu. Strach to potężne narzędzie manipulacji. Nauczmy się oddzielać rzeczywistość od stereotypów i nie dajmy sobą sterować. Polecam także film o chorobie noblowskiej w stopce. Więcej w linku poniżej.
Co powiedzą o Tobie byłe dziewczyny/byli chłopcy?
Zarządzanie oparte na dowodach pozwala uniknąć chaosu i niepotrzebnych napięć społecznych, zwiększając skuteczność podejmowanych działań. Przykłady pokazują, że decyzje bazujące na faktach budują zaufanie społeczne, wzmacniają odporność na kryzysy i sprzyjają długoterminowej stabilności. Z kolei działania podejmowane bez dowodów, choć mogą wydawać się szybkie i adekwatne, często pogłębiają problemy i prowadzą do eskalacji strachu, nienawiści i uprzedzeń.
Jesteś w stanie uwierzyć w narrację, jeśli jest w niej odwołanie do badań i statystyk? Narracja oparta na danych i przypadkach może być migawkowa i lokalna. Dane mogą nie być do zweryfikowania. Pisanie w oparciu o urażoną dumę byłych członków ma taką samą wartość jak opinia o Tobie, bazująca na osądach obrażonych, zniechęconych byłych znajomych. Może być to ciekawa, pełna smaczków opowieść, ale czy naprawdę jest oparta na faktach? Czy pisarz ustalił z czytelnikiem, że mówi o opiniach, a nie o rzeczywistych zdarzeniach, liczbach i faktach? Kluczowe jest, by w każdej sytuacji – także kryzysowej – kierować się faktami, a nie emocjami czy stereotypami. Naukowiec też moze tworzyć fikcje, a dziennikarz równoległą rzeczywistość. Trudne czasy.
W sytuacjach kryzysowych (np. katastrofy naturalne, pandemie, kryzysy gospodarcze) EBM pozwala na podejmowanie szybkich i skutecznych decyzji, opartych na faktach i analizach, a nie na spekulacjach czy emocjach.
EBM jest niezwykle praktyczne
EBM jest niezwykle praktyczne, gdyż pomaga w podejmowaniu decyzji, które są oparte na faktach i dowodach, zamiast emocjach, uprzedzeniach czy intuicji. Jego zastosowanie w ocenach decyzji medialnych, kryzysowych, przedsiębiorczych oraz w edukacji zapewnia obiektywność, precyzyjność i skuteczność. Wprowadzenie EBM do praktyki zarządzania i decyzyjności daje możliwość lepszego reagowania na wyzwania współczesnego świata, jednocześnie budując zaufanie i transparentność w różnych dziedzinach życia.
Źródła:
- Roman Polko, Paulina Polko, Rozgromić konkurencję: Sprawdzone w boju strategie dowodzenia, motywowania i zwyciężania, wyd. Wyd. 2 rozsz, Wydawnictwo Helion, Gliwice op. 2014 (Onepress Exclusive).
- Dawid Myśliwiec, Byłem na konferencji o strukturyzacji wody! 2024 (Uwaga! Naukowy Bełkot) https://www.youtube.com/watch?v=nhiJE2U6WYY.
.jpg)
Posty
